Dert, wos aube het gheisse: «Aachtung!»

«Trüllplatz» seit me amene Gebiet e chly weschtlech vo Schüpfheim. Das isch früecher e Sammligs- u Muschterigsplatz gsy, für die waffepflichtige Manne. Aber warum heisst de dä Platz «Trüll»? Ds schwyzerdütsche Verb «trülle» meint «dräje». Das macht o dr Drechsler; dä tuet useme Bitz Houz öppis Schöns dräje. Me chönnt o säge, är tüeg öppis forme – i däm Zämehang isch ds Wort «Trüll» gmeint. D Soudate söue gformt wärde! Usem Wort «Trüll» isch speter «Drill» entstande – au, wo Militärdienscht hei gleischtet, wüsse, was gmeint isch. 

Im 18. Jahrhundert hets o«Trüllmeister» gä. Das sy meistens Offiziere gsy, wo im Usland hei Dienscht gleischtet u när de hiesige Manne hei müesse bybringe, wie me aus Soudat söu kämpfe. 

D Truppe sy o geng ume gmuschteret worde. O das het Spure i de Ortsnäme hingerlaa: Dr «Musterplatz» ir Gmein Sumiswaud isch bereits i de Amtsrächnigs vo 1787 erwähnt worde.  Dä Platz fingt me no hüt. Är isch zwüsche Sumiswaud u Gammetau. E settige Platz gits wyter o ir Gmein Trachsuwaud. Dä Platz isch ufere Aahöchi zimli gnau zwüsche Trachsuwaud u Chramershus – de hei d Soudate vo beidne Syte glych wyt gha. 

Usbiudet wärde d Soudate hüt i Kasärne. Im Gebiet vor «Wuche-Zytig» hets nume grad im Jassbach e settegi Yrichtig, wo hüt no im Betrieb isch. Das Wort heimer vom französische «caserne» abkupferet. Dr Ursprung isch ds latinische «quaderna», wo so viu heisst, wie «vier zäme». Im Mittuauter sy z Frankrych d Wachlokau i de Feschtige, wo d
Soudate sy gsy, aus Kasärne bezeichnet worde. Ersch ir Zyt vom Louis XIV isch de dä Begriff für die ganzi Truppeungerkunft brucht worde. 

O Ortsnäme mit «Chrieg» fingt me im Gebiet vor «Wuche-Zytig». «Chriegacher» isch i de Gmeinde Rüegsou u Grosshöchstette autbeleit. Z Oberburg gits wyter «Chrieggässli» u «Chrieghus». Ganz ähnlech tönt «Chriegerhus» ir Gmein Sumiswaud u z Arni gits dr «Chrieger». 

Es isch nid eso, dass a dene Ört zwü Heer gägenang kämpft hei. Krieget worde isch ender im Chlyne: Es chönnt guet sy, dass es um die Liegeschafte es zimlechs Gstürm het gä. Müglech isch o e Zämehang mitem Familiename Krieg.


Queue: «Ortsnamenbuch des Kantons Bern», «Orts- und Flurnamen des Amtes Entlebuch», idiotikon.ch u wyteri. Aafrage: 034 409 40 05 oder zuercher@wochen-zeitung.ch

22.10.2020 :: Bruno Zürcher (zue)